Ìwà ìgbì àti ohun ìní ìgbì jẹ́ ohun ìní pàtàkì méjì ti ohun èlò ní ìṣẹ̀dá. Ní ti ìmọ́lẹ̀, àríyànjiyàn lórí bóyá ó jẹ́ ìgbì tàbí ohun èlò ìgbì bẹ̀rẹ̀ láti ọ̀rúndún kẹtàdínlógún. Newton gbé ẹ̀kọ́ ìgbì ìmọ́lẹ̀ tí ó pé pérépéré kalẹ̀ nínú ìwé rẹ̀ nínú ìwé rẹ̀.Àwọn ohun èlò ìwòran, èyí tí ó mú kí ẹ̀kọ́ èròjà ìmọ́lẹ̀ di ẹ̀kọ́ pàtàkì fún ọgọ́rùn-ún ọdún. Huygens, Thomas Young, Maxwell àti àwọn mìíràn gbàgbọ́ pé ìmọ́lẹ̀ jẹ́ ìgbì. Títí di ìbẹ̀rẹ̀ ọ̀rúndún ogún, Einstein dámọ̀ràn pé kí á rí i pé ìmọ́lẹ̀ jẹ́ ìgbì.Àwọn ohun èlò ìwòranàlàyé kuatomu tifọ́tò-ẹ̀rọ itannaipa, èyí tí ó mú kí àwọn ènìyàn mọ̀ pé ìmọ́lẹ̀ ní àwọn ànímọ́ ìgbì àti ìpele méjì. Lẹ́yìn náà, Bohr tọ́ka sí nínú ìlànà ìbáramu rẹ̀ tí ó lókìkí pé bóyá ìmọ́lẹ̀ ń hùwà bí ìgbì tàbí ìpele kan sinmi lórí àyíká ìdánwò pàtó, àti pé àwọn ànímọ́ méjèèjì kò le ṣe àkíyèsí ní àkókò kan náà nínú ìdánwò kan ṣoṣo. Síbẹ̀síbẹ̀, lẹ́yìn tí John Wheeler dábàá ìdánwò yíyàn tí ó lókìkí rẹ̀, tí ó dá lórí ẹ̀yà kuantum rẹ̀, a ti fihàn ní ti ìmọ̀ pé ìmọ́lẹ̀ lè ní ipò ìpele ìgbì-ìpele méjì ní àkókò kan náà ti “kò sí ìgbì tàbí ìpele, kò sí ìgbì tàbí ìpele”, a sì ti rí ìṣẹ̀lẹ̀ àjèjì yìí nínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ìdánwò. Àkíyèsí ìdánwò ti ìpele ìgbì-ìpele méjì ti ìmọ́lẹ̀ kojú ààlà àṣà ti ìlànà ìbáramu Bohr ó sì tún ṣàlàyé èrò ti ìpele ìgbì-ìpele méjì.
Ní ọdún 2013, tí ológbò Cheshire nínú ìwé Alice in Wonderland mí sí, Aharonov àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ dábàá ìlànà ológbò Cheshire quantum. Ìlànà yìí fi ohun tuntun kan hàn, ìyẹn ni pé, ara ológbò Cheshire (ohun ara) lè yapa kúrò nínú ojú ẹ̀rín rẹ̀ (ìrísí ara), èyí tí ó mú kí ìyàsọ́tọ̀ àwọn ànímọ́ ohun ara àti ontology ṣeé ṣe. Lẹ́yìn náà, àwọn olùwádìí ṣàkíyèsí ìṣẹ̀lẹ̀ ológbò Cheshire nínú àwọn ètò neutron àti photon, wọ́n sì tún ṣàkíyèsí ìṣẹ̀lẹ̀ àwọn ológbò Cheshire quantum méjì tí wọ́n ń pàṣípààrọ̀ ojú ẹ̀rín.
Láìpẹ́ yìí, tí a mí sí i nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ yìí, ẹgbẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n Li Chuanfeng ní Yunifásítì ti Sáyẹ́ǹsì àti Ìmọ̀-ẹ̀rọ ti Ṣáínà, pẹ̀lú ìfọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ẹgbẹ́ Ọ̀jọ̀gbọ́n Chen Jingling ní Yunifásítì Nankai, ti rí ìyàtọ̀ láàárín ìgbì-ẹ̀yà méjì tiÀwọn ohun èlò ìwòran, ìyẹn ni, ìyàsọ́tọ̀ ààyè àwọn ohun ìní ìgbì láti ara àwọn ohun ìní ìgbì, nípa ṣíṣe àwọn àyẹ̀wò nípa lílo àwọn ìwọ̀n òmìnira onírúurú ti àwọn fọ́tònù àti lílo àwọn ọ̀nà ìwọ̀n tí kò lágbára tí ó da lórí ìdàgbàsókè àkókò foju. Àwọn ohun ìní ìgbì àti àwọn ohun ìní ìgbì ti àwọn fọ́tònù ni a ń rí ní àkókò kan náà ní àwọn agbègbè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀.
Àwọn àbájáde náà yóò ran lọ́wọ́ láti mú kí òye tó jinlẹ̀ nípa èrò ìpìlẹ̀ ti àwọn ẹ̀rọ ìṣiṣẹ́ quantum, ìpele méjì nínú ìgbì omi àti ìpele méjì, àti ọ̀nà ìwọ̀n tí kò lágbára tí a lò yóò tún fúnni ní àwọn èrò fún ìwádìí ìdánwò ní ọ̀nà wíwọ̀n ìpele quantum àti ìbánisọ̀rọ̀ tí kò tọ́.
| ìwífún nípa ìwé |
Li, JK., Sun, K., Wang, Y. àti àwọn ẹlòmíràn. Àfihàn ìdánwò ti yíyàtọ̀ síra méjì ìgbì-ẹ̀yà ti fọ́tòn kan ṣoṣo pẹ̀lú ológbò Cheshire quantum. Light Sci Appl 12, 18 (2023).
https://doi.org/10.1038/s41377-022-01063-5
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kejìlá-25-2023